Dobre praktyki w wyborach

Kodeks - Dobre praktyki w szkołach wyższych

Dobre praktyki w wyborach organów uczelni - uwagi dotyczące sposobu prowadzenia kampanii wyborczej

Kampania wyborcza. W celu przeciwdziałania niegodnej licytacji niewykonalnych lub szkodliwych dla uczelni obietnic, składanych przez kandydatów na stanowisko rektora różnym grupom wyborców, w tym także studentom, rektor w okresie trwania kampanii szczególnie aktywnie upowszechnia rzetelne informacje o stanie uczelni, jej osiągnięciach, perspektywach i ograniczeniach. Nie nadużywa też swego stanowiska w kampanii wyborczej nowych władz uczelni ani wobec swego kontrkandydata (gdy sam kandyduje ponownie), ani wtedy, gdy definitywnie kończy swe urzędowanie. W szczególności nie wykorzystuje dostępnych tylko jemu informacji do zwiększenia szans wyborczych własnych lub preferowanego przez siebie kandydata. Reguła ta obowiązuje, o ile ma ona zastosowanie w świetle obowiązujących regulacji statutowych.

Wybory rektora przez zgromadzenie elektorów. Wybory na stanowisko rektora wymagają szczególnej troski o zachowanie dobrych obyczajów. Należą do nich między innymi:

1. Zasada jawności kampanii wyborczej. Kandydaci na stanowisko rektora nie powinni składać obietnic jedynie określonej części społeczności akademickiej i jej tylko znanych. Oznacza to obowiązek ogłoszenia zobowiązań podejmowanych na spotkaniach niejawnych lub zamkniętych, z poszczególnymi grupami wyborców, w tym także ze środowiskiem studenckim. Respektowanie tego warunku jest szczególnie ważne w odniesieniu do tych zobowiązań, których realizacja mogłaby naruszyć istotne interesy uczelni, ale także zasady i reguły postępowania, wynikające z niniejszego kodeksu.

2. Ustawowy wymóg tajności aktu wyborczego. Dla jego wypełnienia należy zapewnić w uczelni odpowiednie warunki oddawania głosów, w tym między innymi właściwej treści kartki wyborcze oraz sposoby wskazywania kandydata przez każdego wyborcę. Przyjąć należy taki tryb oddawania głosu, który uniemożliwia naruszanie tajności głosowania w wyniku zmowy wyborców lub wywierania na nich grupowej presji.  (można to zagwarantować, gdy w Sali w której odbywa się zebranie wyborcze umieszczona zostanie kabina do głosowania, przez którą kolejno wywoływani elektorzy będą przechodzili pojedynczo dokonując wyboru na karcie do glosowania wrzucając ją do urny bezpośrednio po opuszczeniu kabiny)

 3. Powstrzymanie się od debaty na posiedzeniu wyborczym kolegium elektorówZgodnie z ustawą, wybory mają charakter pośredni, a poszczególni członkowie zgromadzenia elektorów winni dokonywać swobodnego wyboru, kierując się głosem własnego sumienia. Nie oznacza to ograniczenia możliwości porozumiewania się elektorów przed głosowaniem. Na zebraniu wyborczym kolegium elektorów nie jest prowadzona debata merytoryczna, a jedynym zadaniem tego zgromadzenia jest dokonanie samego aktu wyboru rektora, albo – na jego wniosek – prorektorów, zgodnie z ustalonymi wcześniej procedurami wyborczymi. Debata wyborcza, otwarta dla wszystkich członków społeczności akademickiej, może odbywać się nie później niż w dniu poprzedzającym zebranie wyborcze kolegium elektorów.   (podczas zebrania wyborczego kandydaci nie mogą więc prezentować swoich programów wyborczych)

4. Zachowanie ciszy wyborczej obowiązującej w całej uczelni, przynajmniej w dniu wyborów.  Debaty programowe mogą, a nawet powinny odbywać się zgodnie z ordynacją wyborczą, w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wyborów. Cisza wyborcza w dniu wyborów powinna pozwalać odbyć zgromadzenie elektorów bez towarzyszącej mu agitacji lub presji ze strony zwolenników poszczególnych kandydatów.

5. Powstrzymanie się od głosowania w swojej sprawie przez kandydatów na stanowisko rektora. Jeśli kandydat taki jest członkiem zgromadzenia elektorów, nie powinien czynnie uczestniczyć w posiedzeniu zwołanym w celu wyboru rektora.

6. Zachowanie inicjatywy rektora-elekta w proponowaniu kandydatów na prorektorów. Zgodnie z ustawą, wszystkich kandydatów na prorektorów przedstawia rektor-elekt. W przypadku kandydata na prorektora ds. studenckich rektor zabiega o akceptację właściwego grona studentów dla swego kandydata, w żadnym razie nie powinien jednak oddawać w tej sprawie inicjatywy w ich ręce.

Współpraca rektora z poprzednikami. Działając w imię poszanowania ciągłości władzy w uczelni, wymagającej zachowania równowagi pomiędzy potrzebą kontynuacji a koniecznością zmian w jej funkcjonowaniu, rektor z szacunkiem i należnym uznaniem odnosi się do osiągnięć swych poprzedników oraz korzysta z ich rady i wsparcia tam, gdzie sprawy uczelni tego wymagają. Z drugiej strony, były rektor unika nieformalnych ingerencji w działania swego następcy. W ten sposób kolejni rektorzy współtworzą kulturę instytucjonalną uczelni, przyczyniając się zarazem do kształtowania dobrych obyczajów w procesie przekazywania i przejmowania wszystkich funkcji kierowniczych w uczelni.