Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR)jest agencją wykonawczą Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Powołane zostało latem 2007 roku jako jednostka realizująca zadania z zakresu polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa. W momencie powstania było pierwszą jednostką tego typu, stworzoną jako platforma skutecznego dialogu między środowiskiem nauki i biznesu.

Obecnie działa na podstawie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 roku o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (Dz. U. 2010, Nr 96 poz. 616). Wprowadzona jesienią 2010 roku reforma nauki pozwoliła Centrum na większą swobodę w dysponowaniu środkami finansowymi, w ramach strategicznego programu badań.

Dodatkowo 1 września 2011 roku NCBR poszerzyło zakres swojej działalności o nowe inicjatywy i możliwości. Przejmując od Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego funkcję Instytucji Pośredniczącej w trzech programach operacyjnych: Kapitał Ludzki, Innowacyjna Gospodarka oraz Infrastruktura i Środowisko, stało się jednym z największych centrów wspierania innowacyjności w Polsce. W unijnej perspektywie finansowej 2014-2020 NCBR pełni funkcję Instytucji Pośredniczącej w programach operacyjnych: Inteligentny Rozwój oraz Wiedza Edukacja Rozwój.

Głównym zadaniem Narodowego Centrum Badań i Rozwoju jest zarządzanie i realizacja strategicznych programów badań naukowych i prac rozwojowych, które bezpośrednio przekładają się na rozwój innowacyjności.

Do zadań NCBR należy:

• wspieranie komercjalizacji i innych form transferu wyników badań naukowych do gospodarki

• zarządzanie programami badań stosowanych

Centrum dba również o zapewnienie dobrych warunków dla rozwoju kadry naukowej, realizując m.in. międzynarodowe programy mobilności naukowców. Szczególną uwagą otacza udział młodych naukowców w programach badawczych. Umożliwia im zwiększenie kwalifikacji w obszarze przedsiębiorczości, zarządzania własnością intelektualną oraz komercjalizacji wyników badań.

Działalność Centrum finansowana jest ze środków skarbu państwa oraz funduszy Unii Europejskiej.

Programy strategiczne

Strategiczne programy badań naukowych i prac rozwojowych to wysokobudżetowe programy wynikające z polityki naukowej i innowacyjnej państwa, służące rozwojowi społecznemu i gospodarczemu Polski. Podstawą do ich przygotowania jest Krajowy Program Badań, ustanowiony uchwałą Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 2011 r., który określa strategiczne kierunki badań naukowych i prac rozwojowych. W oparciu o wskazane w dokumencie kierunki Rada Narodowego Centrum Badań i Rozwoju  przygotowuje projekty programów strategicznych, a następnie przedstawia je ministrowi właściwemu ds. nauki do zatwierdzenia.

Program strategiczny składa się z projektów służących rozwiązywaniu konkretnych problemów technicznych, naukowych lub społecznych. Konkursy na realizację projektów mają charakter top-down, co oznacza, że wnioskodawcy powinni w pełni uwzględnić określone w ogłoszeniu konkursowym wymagania. Realizacja programów strategicznych przyczynia się do konsolidacji najlepszych zespołów badawczych i integracji środowisk naukowych i gospodarczych wokół zagadnień kluczowych dla rozwoju kraju.

INFOSTRATEG - Program strategiczny będzie wspierał wysokobudżetowe projekty B+R w ramach następujących 5-ciu strategicznych obszarów (kierunków) badań wskazanych przez Komisję ds. programów strategicznych Rady Centrum NCBR:

  1. Przetwarzanie obrazów ze szczególnym uwzględnieniem zdjęć satelitarnych.
  2. Metody informatyczne w medycynie spersonalizowanej, diagnostyce, terapii i chemoinformatyce.
  3. Uczenie maszynowe w robotyce ze szczególnym uwzględnieniem sterowania autonomicznymi urządzeniami.
  4. Cyberbezpieczeństwo dla obywateli, przedsiębiorstw i administracji.
  5. Inteligentne systemy sterowania, zarządzania i łączności.

GOSPOSTRATEG  celem głównym Programu jest wzrost wykorzystania w perspektywie do 2028 r. rezultatów badań społeczno-ekonomicznych w kształtowaniu krajowych i regionalnych polityk rozwojowych. Cele szczegółowe Programu to:

  • wdrożenie polityk, strategii, dokumentów operacyjnych i konkretnych rozwiązań opracowanych w ramach Programu,
  • wdrożenie rozwiązań opracowanych w ramach Programu, wzmacniających kapitał społeczny niezbędny do realizacji krajowych i regionalnych polityk rozwojowych.

Długofalowy efekt programu zakłada podniesienie społecznego kapitału i szersze włączenie się Polaków w różne formy aktywności publicznej. W jego konsekwencji odblokowane zostaną ważne rezerwy społecznej energii oraz sprawczości, w wyniku czego obywatele będą mogli aktywnie wpływać na poprawę jakości swojego życia i kondycję ekonomiczną kraju. Istotą programu jest wsparcie istniejących mechanizmów transferu wiedzy oraz pobudzanie nowych, wzmacniających konkurencyjność i innowacyjność polskiej gospodarki. Mechanizmy te będą oparte na zidentyfikowanych zasobach oraz instytucjach włączających Polskę w globalne sieci tworzenia wartości opartych o wiedzę. Zakładany całkowity budżet Programu, w ramach którego w latach 2017-2020 będą realizowane projekty obejmujące badania naukowe oraz działania związane z wdrożeniami,  wynosi 500 mln zł.

TECHMASTRATEG - program obejmuje pięć strategicznych obszarów problemowych, wynikających bezpośrednio z Krajowego Programu Badań, zgodnych z priorytetowymi kierunkami badań prowadzonych obecnie w Unii Europejskiej i na świecie. Obszarami tymi są:

  1. Technologie materiałów konstrukcyjnych.
  2. Technologie materiałów fotonicznych i nanoelektronicznych.
  3. Technologie materiałów funkcjonalnych i materiałów o projektowanych właściwościach.
  4. Bezodpadowe technologie materiałowe i technologie biodegradowalnych materiałów inżynierskich.
  5. Technologie materiałów dla magazynowania i przesyłu energii.

Rozwój wiedzy w obszarach Programu, prowadzący do transferu do otoczenia społeczno -gospodarczego innowacyjnych rozwiązań opracowanych w ramach Programu oraz  wzrostu międzynarodowej pozycji Polski w badaniach naukowych i pracach rozwojowych w tej dziedzinie.

Program będzie stymulował wzrost innowacyjności i konkurencyjności polskiej gospodarki. Wynikiem realizowanych w ramach programu projektów będzie opracowanie i przygotowanie wdrożenia nowych produktów, technik i technologii oraz całej gamy innych rozwiązań mających zastosowanie w dziedzinach objętych zakresem tematycznym programu.

Zakładany całkowity budżet Programu, w ramach którego w latach 2016-2021 będą realizowane projekty obejmujące badania naukowe, prace rozwojowe oraz działania związane z przygotowaniem do wdrożenia,  wyniesie ok. 500 milionów złotych.

BIOSTRATEG - program obejmuje pięć strategicznych obszarów problemowych, wynikających bezpośrednio z Krajowego Programu Badań, zgodnych z priorytetowymi kierunkami badań prowadzonych obecnie w Unii Europejskiej i na świecie. Obszarami tymi są:

  1. Bezpieczeństwo żywnościowe i bezpieczeństwo żywności;
  2. Racjonalne gospodarowanie zasobami naturalnymi ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki wodnej;
  3. Przeciwdziałanie i adaptacja do zmian klimatu, ze szczególnym uwzględnieniem rolnictwa;
  4. Ochrona bioróżnorodności oraz zrównoważony rozwój rolniczej przestrzeni produkcyjnej;
  5. Leśnictwo i przemysł drzewny.

Celem głównym Programu jest rozwój wiedzy w obszarach Programu, prowadzący do wzrostu międzynarodowej pozycji Polski w badaniach naukowych i pracach rozwojowych w tej dziedzinie, oraz transfer do otoczenia społeczno-gospodarczego innowacyjnych rozwiązań opracowanych w ramach Programu.

Program będzie stymulował wzrost innowacyjności i konkurencyjności polskiej gospodarki. Wynikiem realizowanych w ramach programu projektów będzie opracowanie i przygotowanie wdrożenia nowych produktów, technik i technologii oraz całej gamy innych rozwiązań mających zastosowanie w dziedzinach objętych zakresem tematycznym programu.

Zakładany całkowity budżet Programu, w ramach którego w latach 2014-2019 będą realizowane projekty obejmujące badania naukowe, prace rozwojowe oraz działania związane z przygotowaniem do wdrożenia,  wyniesie ok. 500 milionów złotych.

STRATEGMED - Celem głównym Programu jest uzyskanie zasadniczego postępu w zakresie zwalczania chorób cywilizacyjnych oraz medycyny regeneracyjnej na bazie wyników badań naukowych i prac rozwojowych prowadzonych w czterech obszarach:

  1. kardiologii i kardiochirurgii
  2. onkologii
  3. neurologii i zmysłach
  4. medycynie regeneracyjnej

Program ma za zadanie stymulować wzrost innowacyjności i konkurencyjności polskiej gospodarki (w takich obszarach, jak np. biotechnologia, inżynieria biomedyczna). Wynikiem realizowanych projektów będzie opracowanie i wdrożenie nowych metod profilaktycznych, diagnostycznych, leczniczych oraz rehabilitacyjnych.

Efekty realizacji Programu przyczynią się do znaczącego wzrostu pozycji międzynarodowej Polski w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych, wykreowania dynamicznych, młodych zespołów badawczych, w międzynarodowym składzie oraz transferu know-how i nowych technologii z polskich instytucji naukowych (publicznych organizacji badawczych) do gospodarki.

Budżet Programu przeznaczony na dofinansowanie projektów wyłonionych w konkursach wynosi 800 mln PLN.

Programy krajowe

Zgodnie z art. 29 i 30 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju zadaniem Centrum jest wspieranie tworzenia nowoczesnych rozwiązań i technologii zwiększających innowacyjność, a tym samym konkurencyjność polskiej gospodarki. Działalność Centrum ma służyć wzmocnieniu współpracy między polskim biznesem oraz przyczyniać się do komercjalizacji efektów badań naukowych z korzyścią dla polskiej gospodarki. Cele te NCBR realizuje poprzez opracowywanie programów wsparcia badań stosowanych i prac B+R, finansowanie komercjalizacji i transferu wyników do gospodarki, a także wspieranie rozwoju młodej kadry naukowej. Centrum realizując swoje zadania podejmuje również współpracę z innymi podmiotami tworząc wspólne przedsięwzięcia i programy sektorowe. Centrum kontynuuje także prace związane z monitorowaniem projektów zleconych przez MNiSW.

TANGO to inicjatywa wspólna NCBR i NCN, konkurs na projekty zakładające wdrażanie w praktyce gospodarczej i społecznej wyników uzyskanych w rezultacie badań podstawowych.Konkurs daje szansę na wprowadzenie na rynek produktów, usług lub technologii, które są wynikiem projektów realizowanych m.in. przez jednostki naukowe w tym uczelnie, centra naukowe PAN, a nawet osoby fizyczne. „Chcemy umożliwić lepszy transfer wiedzy do przemysłu i tym samym w pełni wykorzystać możliwości polskiej nauki” – mówi wicepremier, minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin. Można powiedzieć, iż TANGO to transfer nauki do gospodarki. Celem programu jest budowanie pomostu pomiędzy badaniami podstawowymi a stosowanymi i przemysłowymi. Wnioskodawcy mogą zatem uzyskać fundusze m.in. na tworzenie koncepcji wykorzystania gospodarczego uzyskanych wcześniej wyników prac badawczych, pozyskiwanie partnerów zainteresowanych ich wdrożeniem, opracowanie analiz rynkowych czy też zabezpieczenie praw do ochrony własności intelektualnej.

Programy międzynarodowe

Do zadań Centrum, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (Dz. U z 2017 r. poz. 1447), należy udział w realizacji międzynarodowych programów badań naukowych i prac rozwojowych, w tym programów współfinansowanych ze środków zagranicznych.

W ramach współpracy międzynarodowej NCBR uczestniczy w organizacji konkursów na międzynarodowe projekty badawcze lub badawczo-rozwojowe i finansuje polskie podmioty (jednostki naukowe, przedsiębiorstwa, konsorcja naukowe) realizujące międzynarodowe projekty poprzez udział w:

  • multilateralnej współpracy, w tym w inicjatywach Programu Ramowego UE (m.in. ERA-NET co-fund, JU-ECSEL, JPI, Eurostars), oraz innych programach wielostronnej współpracy – bez wsparcia EU (np. CORNET, KONNECT).
  • programach współpracy bilateralnej – m.in. z Niemcami, Tajwanem, Singapurem, Turcją, RPA, Izraelem, Luksemburgiem.

Fundusze europejskie

NCBR jest instytucją pośredniczącą w przekazywaniu funduszy w ramach trzech programów operacyjnych w Perspektywie Finansowej na lata 2014-2020, tj.: Programu Inteligentny Rozwój, Programu (PO IR), Programu Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER) oraz Programu Polska Cyfrowa (PO PC). Zadania Narodowego Centrum Badań i Rozwoju  obejmują przede wszystkim obowiązek sprawnego wypłacania i rozliczania przyznanych środków finansowych, a także zapewnienie merytorycznego wsparcia dla beneficjentów realizujących projekty z funduszy UE. Poprzez swoje działania NCBR łączy środowiska biznesu i nauki, co przekłada się na wzrost innowacyjności całej gospodarki.

Europejskie fundusze strukturalne stanową największe źródło finansowania unijnego dla państw członkowskich. Utworzone zostały w celu restrukturyzacji i modernizacji gospodarek państw członkowskich Unii Europejskiej. W ramach funduszy strukturalnych Uczelnia może pozyskiwać środki na projekty badawcze, edukacyjne, a także inwestycyjne. Projekty mogą być realizowane zarówno w partnerstwach, jak i samodzielnie przez jednostkę.

W okresie programowania 2014-2020 uruchomiono w ramach funduszy strukturalnych 7 programów oraz 16 programów regionalnych (po 1 dla każdego województwa)

Program Infrastruktura i Środowisko

Celem programu jest dofinansowanie działań w zakresie m.in. sieci transportowej, infrastruktury ochrony środowiska, bezpieczeństwa energetycznego, ochrony kultury, ochrony zdrowia.

Program Inteligentny Rozwój (zastępujący PO Innowacyjna Gospodarka z lat 2007-2014)

Celem programu jest dofinansowanie działań w zakresie wspierania badań naukowych, innowacyjnych technologii, podnoszenia konkurencyjności MŚP.

Program Wiedza i Edukacja (zastępujący PO Kapitał Ludzki z lat 2007-2014)

Celem programu jest dofinansowanie działań w zakresie edukacji, szkolnictwa wyższego, włączania społecznego, zatrudnienia.

Program Polska Cyfrowa

Celem programu jest dofinansowanie działań w zakresie poszerzania dostępu do sieci szerokopasmowych, rozwój technologii IT, zwiększenie roli e-usług.

Program Polska Wschodnia

Celem programu jest dofinansowanie działań w zakresie podniesienia poziomu rozwoju województw "ściany wschodniej".

Program Pomoc Techniczna

Celem programu jest dofinansowanie działań w zakresie m.in. obsługi wdrażania pozostałych programów.

Regionalne Programy Operacyjne - w tym Program dla Województwa Śląska

Celem programu jest dofinansowanie działań w zakresie wsparcia rozwoju regionu w obszarach: nowoczesnej gospodarki, koncepcji "cyfrowe śląskie", konkurencyjności MŚP, efektywności energetycznej, ochrony środowiska, transportu, regionalnego rynku pracy, regionalnych kadr GOW, włączenia społecznego, rewitalizacji i infrastruktury społecznej, zdrowotnej oraz edukacyjnej, rozwoju edukacji.