Pożegnanie Profesora Stanisława Strzyżewskiego

Obrazek: 

    Z głębokim żalem w dniu 26 października 2013 roku pożegnaliśmy Profesora Stanisława Strzyżewskiego wspaniałego pedagoga, przyjaciela, mentora, człowieka o wielkim sercu, który był i pozostanie dla nas Mistrzem i Autorytetem.

 

      Prof. dr hab. Stanisław Strzyżewski urodził się 27 kwietnia 1922 roku w Łobdowie, pow. Wąbrzeźno. Ojciec Łucjan był mistrzem kołodziejskim, a matka Leokadia przy mężu.

      Do 1939 roku zdążył ukończyć II klasę Gimnazjum w Wąbrzeźnie, a po II wojnie światowej w 1946 roku zdobył tzw. małą maturę, która umożliwiła rozpoczęcie studiów wychowania fizycznego w AWF Warszawa. Studia ukończył w 1949 roku, ale w międzyczasie systemem samokształcenia zdał maturę w Liceum we Wrocławiu, bowiem warunkowała ona uzyskanie absolutorium AWF.

      Pracę pedagogiczną zapoczątkował w 1950 roku w Liceum Pedagogicznym w Wymyślinie. Urzeczony pięknem krajobrazu, jeziorami, lasami, polami i czystym powietrzem polubił okolicę i pracę nauczyciela wychowania fizycznego, chociaż nie zawsze była łatwa. Czuł się niedowartościowany w roli nauczyciela wychowania fizycznego, ponieważ przez wielu z nich przedmiot ten był uważany za coś drugorzędnego i niepotrzebnego wśród przedmiotów nauczania. Było to bardzo przykre i stresujące doświadczenie. Zastanawiał się nawet nad zmianą specjalności. Miał jednak – jak mówił – dobrze zakodowane w pamięci nauki i wartości wyniesione z macierzystej Uczelni, które najlepiej można streścić słowami wybitnego teoretyka wychowania fizycznego prof. dr hab. Zygmunta Gilewicza, byłego naczelnego lekarza AK w Powstaniu Warszawskim, który na uroczystości zakończenia studiów mówił do absolwentów: „Pamiętajcie, że po tej strasznej wojnie waszym głównym celem i powołaniem jest odbudowanie potencjału biologicznego narodu polskiego przez podnoszenie sprawności  fizycznej i zdrowia obywateli”. To hasło podtrzymywało Profesora na duchu i stało się motywem głównym działania w dalszym życiu zawodowym i naukowym, dało siłę do przełamywania trudności, których życie nie szczędziło.

      Na podkreślenie zasługują liczne inicjatywy Pana Profesora na rzecz tworzenia bazy materialnej do zajęć wychowania fizycznego, budowanych siłami społecznymi uczniów, rodziców i grona pedagogicznego obiektów i urządzeń sportowych; zainteresowanie uczniów i społeczności Wymyślina  problematyką sportu, osiągnięcia sportowe z młodzieżą.

      Sam Pan Profesor podsumował ten okres swojej pracy słowami : „ moja osobowość nauczycielska kształtowała się w Liceum Pedagogicznym w Wymyślinie”

      Od 1958-1971 Pan Profesor był kierownikiem Wydziału Wychowania Fizycznego z Biologią Studium Nauczycielskiego w Bydgoszczy, gdzie prowadził zajęcia dydaktyczne z teorii i metodyki wychowania fizycznego, a także z lekkiej atletyki i gier sportowych. Tutaj rodziły się pierwsze doświadczenia naukowo-badawcze i pierwsze publikacje naukowe, a przede wszystkim koncepcja przyszłej dysertacji doktorskiej. W oparciu o  dwuletnie badania eksperymentalne zrealizowane w Liceum Pedagogicznym w Wymyślinie powstała praca doktorska pod promotorstwem prof. dr hab. Romana Trześniowskiego „Aktywność motoryczna a rozwój osobniczy i zdatność do pracy umysłowej uczennic”. Publiczna obrona doktorska odbyła się w 1969 roku w AWF Warszawa. Przyjazny klimat i sympatyczna atmosfera stały się zachętą do dalszych badań naukowych.

      Od 1971 roku dr Stanisław Strzyżewski związał się z AWF (WSWF)  Katowice.

      W katowickiej AWF Profesor wykładał metodykę wychowania fizycznego, rozwijał dalsze badania naukowe, roztoczył opiekę nad licznym gronem swoich doktorantów oraz pełnił ważne funkcje akademickie. Wystarczy wspomnieć, że w latach 1974-1077 był dyrektorem Instytutu Wychowania Fizycznego i Sportu, w latach 1971-1983 kierownikiem Zakładu Metodyki, a w latach 1983-1984 prorektorem AWF do spraw dydaktycznych. Następne lata 1984-1986 wiązały się z funkcją dyrektora Instytutu Wychowania Fizycznego i Sportu w zamiejscowym Wydziale Wychowania Fizycznego poznańskiej AWF w Gorzowie Wlkp. Po powrocie do AWF Katowice w 1986 roku ponownie wykładał metodykę wychowania fizycznego, a jednocześnie w latach 1988/1992 był kierownikiem Katedry Teorii i Metodyki Wychowania Fizycznego.

      Korzystając z badań zrealizowanych w Bydgoszczy przygotował pracę habilitacyjną „Tempo dojrzewania biologicznego a niektóre cechy osobowości dziewcząt w wieku dorastania” (WSWF, Katowice 1974). Były to badania unikalne, które wzbudziły zainteresowanie psychologów (Prof. J. Reykowski) i antropologów.

      Prof. zw. dr hab. Halina Milicer – w swojej recenzji napisała: „Ambicje badawcze autora są ogromne, bowiem pytanie „dlaczego?” odnosi on nie tylko do strony fizycznej badanych, ale sięga także do ich cech psychicznych – intelektualnych i osobowości. Ten szeroki zakres obserwacji zaprezentowany w pracy Strzyżewskiego jest czymś całkiem nowym literaturze polskiej z tej dziedziny. Nie dziwi mnie jednak, że temat ten został podjęty na styku wychowania fizycznego i innych nauk. Właśnie specjalista wychowania fizycznego widzi ucznia bardziej całościowo niż pedagog każdej innej specjalności” (…).

      Pozytywne recenzje dorobku naukowego i wartościowej pracy habilitacyjnej stały się podstawą nadania Profesorowi w 1974 roku stopnia doktora habilitowanego nauk wychowania fizycznego przez Radę Wydziału Wychowania Fizycznego AWF w Warszawie.

      Dalszym etapem aktywności naukowej Profesora były badania dotyczące zainteresowań sportowych, opinii uczniów o lekcjach wychowania fizycznego, wiedzy o kulturze fizycznej, postaw wobec aktywności ruchowej, a także postaw nauczycieli wychowania fizycznego wobec zawodu. Syntezą efektów badań i własnych refleksji jest ceniony powszechnie podręcznik „Proces (kształcenia i) wychowania w kulturze fizycznej”. Historyczne spojrzenie na ewolucję metodyki wychowania fizycznego zawiera również wielokrotnie wznawiana monografia „Rozwój myśli o wychowaniu fizycznym i jego metodach” (1987, 19996, 2002)

      Profesor uczestniczył czynnie niemal we wszystkich krajowych konferencjach i kongresach naukowych dotyczących kultury fizycznej.

      Swoistą miarą osiągnięć naukowych oraz stałej troski o rozwój kadr naukowych są liczne recenzje dorobku naukowego osób aspirujących do stopni i tytułów naukowych, a przede wszystkim wypromowanie 14 doktorów nauk o kulturze fizycznej. Imponująca jest ilość ponad 150 publikacji naukowych, w tym 9 podręczników, niektóre kilkakrotnie wznawiane, które służą i służyć będą licznym pokoleniom nauczycieli, trenerów, wychowanków i rodziców. Godne podkreślenia jest to, ze prof. dr hab. Stanisław Strzyżewski jest powszechnie uznanym autorytetem naukowym i niekwestionowanym twórcą polskiej szkoły metodyki wychowania fizycznego. O dorobku naukowym Profesora najlepiej świadczą recenzje promocyjne na tytuł profesora zwyczajnego, z których fragmenty cytowane są poniżej.

      Prof. zw. dr hab. Maciej Demel - „…Jest niekwestionowanym autorytetem  w zakresie swej specjalności, czołowym metodykiem, a przy tym teoretykiem wychowania fizycznego. Reprezentuje najnowsze prądy i twórczo je rozwija”. (…) Nie bez znaczenia są również osobowościowe cechy Kandydata: powaga, rzetelność i wielka pracowitość. St. Strzyżewski jest człowiekiem serio, pracuje z głębokim przekonaniem o ważności sprawy, nie znosi blagi i pustosłowia. W nauce nie toleruje eseistyki, żąda dowodów i trybu dyskursywnego, jest surowy w sądach, wymagający od siebie i innych.

      Prof. zw. dr hab. Stefan Wołoszyn - „…Dzieła (…) St. Strzyżewskiego, a zwłaszcza dzieło „Proces wychowania w kulturze fizycznej” jest wyrazem (…) humanistycznego trendu i takich dążeń w modernizowaniu wychowania fizycznego. Pod tym względem kontynuuje on najlepsze tradycje polskiej nauki o wychowaniu fizycznym (Gilewicza, Kacprzaka, Trześniowskiego, Demela).”

      Prof. zw. dr hab. Stanisław Panek - „…S. Strzyżewski jest zaangażowanym organizatorem nauki i niekwestionowanym autorytetem w zakresie metodyki wychowania fizycznego. (…) Nieczęsto się zdarza, aby nauczyciel akademicki osiągnął wysoki poziom zarówno w pracy naukowo-badawczej, kształceniu młodych kadr naukowych, organizacji nauki jak i w pracy dydaktyczno-wychowawczej. (…) osiągnął ten wysoki poziom w swej wielokierunkowej działalności i to jest charakterystycznym rysem jego osobowości jako nauczyciela akademickiego. Osiągnął to dzięki swym zdolnościom, wysoko rozwiniętemu poczuciu odpowiedzialności, wytrwałej pracy zogniskowanej na realizację podstawowego celu, którym było stworzenie modelu kształcenia i wychowania na miarę wymogów współczesnej teorii wychowania dla przyszłości – wychowania do kultury fizycznej” (…).

      Znana jest także owocna działalność naukowa prof. dr hab. Stanisława Strzyżewskiego na skalę ogólnopolską. W latach 1987-1989 był członkiem Komitetu Nauk o Kulturze Fizycznej PAN, w latach 1984-1990 członkiem Rady Naukowej Instytutu Programów Szkolnych, zaś w latach 1988-1991 członkiem Rady Wyższego Szkolnictwa Kultury Fizycznej. Był założycielem w 1979 roku Sekcji Metodyki Wychowania Fizycznego PTNKF w Warszawie, której przewodniczył do 1992 roku. W latach 1979-1996 był inicjatorem i znakomitym organizatorem ogólnopolskich konferencji naukowych (cykl dwuletni) pod hasłem „Efekty kształcenia i wychowania w kulturze fizycznej”.

      Szczególnie aktywność Profesora na rzecz stworzenia i popularyzacji nowoczesnej myśli o wychowaniu fizycznym dostrzegana jest w kręgach polskich teoretyków i metodyków wychowania fizycznego.

      Prof. zw. dr hab. Tadeusz Ulatowski „…Pańska pozycja najwybitniejszego w Polsce metodyka wychowania fizycznego i Jego autorytet pozwoliły na to, iż każde przedsięwzięcie dotyczące rozwoju wiedzy i jej upowszechniania stało na najwyższym poziomie światowym. Świadczą o tym szczególnie ważne opinie nie tylko nauczycieli, ale również kolegów – pracowników naukowych” (…).

      Dr hab. Janusz Bielski „To, co Pan przekazywał przez wiele lat na naszych seminariach organizowanych dla doradców metodycznych teraz procentuje. Z tymi ludźmi jest teraz inna rozmowa o reformie i o nowej filozofii edukacyjnej. Nie trzeba ich przekonywać do nowego myślenia o edukacji. Ci doradcy metodyczni i ich następcy przez nich ukształtowani od razu chwytają, o co w tym wszystkim chodzi i dość skutecznie przekonują swoich podopiecznych nauczycieli do innego myślenia o wychowaniu fizycznym. Na różnych spotkaniach są równorzędnymi partnerami dla nauczycieli akademickich, nie ma w tym co piszę żadnej przesady Panie Profesorze. Chcę, żeby Pan miał tę świadomość i satysfakcję z tego powodu (…)”

            Naturalną konsekwencją aktywności jest przynależność Profesora do towarzystw naukowych:

·                    Bydgoskie Towarzystwo Naukowe (1960-1973),

·                    Polskie Towarzystwo Naukowe Kultury Fizycznej (od 1970),

·                    Dobrzyńskie Towarzystwo Naukowe (od 2007).

      W 2012 roku został wyróżniony nadaniem Mu godności „Członka Honorowego Dobrzyńskiego Towarzystwa Naukowego”, a przez Radę Gminy „Tytułem Honorowego Obywatela Miasta i Gminy Skępe”.

      W uznaniu osiągnięć naukowych i dydaktycznych Profesor był wyróżniany licznymi nagrodami rektorskimi i resortowymi, a przede wszystkim odznaczeniami resortowymi i państwowymi:

·                    Złota Odznaka Zasłużonego Działacza Kultury Fizycznej (.....),

·                    Medal Komisji Edukacji Narodowej (.....),

·                    Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (....),

·                    Tytuł Honorowy „Zasłużony Nauczyciel Rzeczypospolitej Polskiej” (....).

      W 1992 roku Pan Profesor przeszedł na emeryturę, ale nadal zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy wykładał metodykę wychowania fizycznego do 2002 roku. Nadal jednak do ostatnich dni życia mogliśmy korzystać z Jego wiedzy i doświadczenia.

      W ostatnich latach ujawniła się również  romantyczna natura Pana Profesora, który z właściwym sobie poczuciem humoru mawiał „jestem bardzo młodym twórcą (mam przecież dopiero 90 lat)”, co zaowocowało pięknie wydanym przez Dobrzańskie Towarzystwo Naukowe tomikiem wierszy pt. „Zwierzenia wierszem pisane”, o którym w słowie wstępnym  prof. dr hab. Mirosław Krajewski  napisał „…W poezji Profesora, jak w najdoskonalszym zwierciadle, odbija się całe Jego życie…”

 

 

Na zawsze pozostanie w naszej pamięci…

 

 

Pracownicy Katedry Teorii i Metodyki Wychowania Fizycznego

Akademii Wychowania Fizycznego im. J. Kukuczki w Katowicach